Lurta

Hugburðarbroytingin, ið steðgaði?

Høgni Højgaard | 20-1-2018

Hugburðarbroytingin, ið steðgaði?

Hugburðarbroyting kann ofta taka langa tíð. Og tað sum ger, at summi hava langa tíð um at fáa eitt annað forstáilsi um eitthvørt, ið kann broyta tilveruna hjá ávísum persónum í samfelag okkara, kann hava nógvar ymiskar orsøkir.
Í samband við, at tað í dag ber til at innseta eina tænastu á heimasíður, ið lesir tekstin upp, hevur undirritaði fingið nógvar og í summum førum løgnar orsøkir til ikki at veita hesa tænastu.

Skriva viðmerking niðast á síðuni
Tann mest vanliga orsøkin er, at hetta kostar eitt sindur meiri, enn fólk hava roknað við at brúka uppá heimasíðuna. Hendan orsøkin kann vera væl skiljandi, hetta er oftani ein minni fyritøka, ið roynir at selja sínar vøru ella tænastu við at brúka eina ofta bíliga heimasíðuloysn.
Ein serliga løgin orsøk hevur verið: "tað er ikki neyðugt, vilja tey vita nakað, so kunnu tey bert ringja" ???
Ein onnur orsøk kann vera, at hugburðurin mótvegis teimum, ið hava trupulleikar við at lesa heimasíðuna, av  ymsum orsøkum, enn ikki er broyttur. Hetta hóast hetta evnið hevur verið nógv frammi tey seinastu 10-20 árini.
Serliga hevur dysleksi (orðblindni) verið nógv viðgjørt, eisini frá almennari síðu. Mentamálaráðið hevur tíbetur gingið á odda við at útbúgva orðblindalærarar, men hevur verið í so seint við at tilluta hesum serlærarum nóg nógvar undirvísingartímar, og so fær hendan útbúgvingin ikki nóg stóra ávirkan og hjálp til tey, ið hava tørv á hana.
Men orðblindni er tíverri ikki einasta orsøkin til lesitrupulleikar. Her kann nevnast niðursetta ella vánaliga sjón, blindni, eldri við ringa sjón, tilflytarar við ringan ella ongan mál/lesikunnleika og aðrar orsøkir.
Í øllum norðanlondum er støddin av hesum bólki við lesitrupulleikum í mun til fólkatalið mett til at vera millum 17 og 21 %. Hetta er staðfest við kanningum. Og í Føroyum er talið helst á leið tað sama. Tað svarar til umleið ein fimting av fólkatalinum ella 10.000 føroyingar.
Sum borgari í Føroyum eigur hesin bólkurin eisini at kunna lesa í minsta lagi allar almennar heimasíður, uttan trupulleikar, og uttan hjálp frá øðrum.
Tað átti ikki at verið upp til tann einstaka eigaran av eini heimasíðu at meta um, hvør ið hevur møguleika at lesa hana, og serliga ikki tær almennu síðurnar, ið jú eru ætlaðar at bera kunning til allar borgarar.
Um tað eru skúlasíður við kunning til næmingar og foreldur teirra, ella dagstovnar, ið upplýsa foreldur um upplatingartíðir ella matskráir til børn teirra, ella upplýsingar um skattamál, ella upplýsingar frá stovnum undir teim ymsu málaráðunum, o.s.f., so eigur tað at kunna lesa hesar upplýsingar vera eins lætt og atkomuligt hjá øllum borgarum, bæði við og uttan lesitrupulleikum.
Míni ráð til øll, ið lesa hendan stubban er: setið tykkum í sama stað sum tey lesiveiku. So einkult er tað.
Hesi kunnu lesa betri við oyrunum enn við eygunum.

Høgni Højgaard


Skriva viðmerking